Dấu ấn Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025

Quy mô, chất lượng và sức lan tỏa cao nhất

Năm 2025 đánh dấu một mùa giải đặc biệt của Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam khi quy mô, chất lượng và sức lan tỏa đều đạt mức cao nhất kể từ khi Giải thưởng được triển khai tại Việt Nam.

Với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”, Giải thưởng không chỉ tôn vinh những mô hình giáo dục môi trường tiêu biểu, mà còn cho thấy sự chuyển động rõ nét trong nhận thức và hành động của hệ thống giáo dục phổ thông trước thách thức ô nhiễm nhựa - một vấn đề môi trường toàn cầu.

Theo tổng hợp của Ban Tổ chức, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 đã thu hút 294 hồ sơ tham dự, tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước. Con số này cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của các cơ sở giáo dục phổ thông đối với mô hình trường học sinh thái, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục môi trường và giáo dục vì phát triển bền vững đang được đẩy mạnh trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Các hồ sơ dự thi trải rộng khắp cả nước, bao phủ đầy đủ các vùng miền từ miền núi, trung du đến đồng bằng, ven biển, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Không chỉ tập trung ở đô thị lớn,  nhiều trường học ở vùng sâu, vùng xa cũng đã chủ động đăng ký, xây dựng mô hình và hoàn thiện hồ sơ dự thi. Giải thưởng năm 2025 có sự tham gia của các trường thuộc 3 cấp học từ tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, cho thấy thông điệp “trường học không rác thải nhựa” được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng lứa tuổi.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” cho mùa giải 2025 cũng phù hợp với xu thế và ưu tiên môi trường toàn cầu, đồng thời hưởng ứng lời kêu gọi của Liên hợp quốc về “Chấm dứt ô nhiễm nhựa”. Trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với áp lực lớn từ rác thải nhựa, đặc biệt là rác thải nhựa dùng một lần, trường học được xác định là không gian quan trọng để hình thành lối sống bền vững cho thế hệ trẻ.

Thông qua Giải thưởng, nhiều trường học đã xây dựng và triển khai các mô hình giảm thiểu rác thải nhựa mang tính thực chất, không dừng lại ở phong trào hay khẩu hiệu. Từ việc loại bỏ chai nhựa dùng một lần trong trường học, tổ chức phân loại rác tại nguồn, tái sử dụng và tái chế chất thải nhựa, đến lồng ghép nội dung giảm rác thải nhựa vào bài giảng, hoạt động ngoại khóa và dự án học tập của học sinh, các mô hình dự thi cho thấy sự sáng tạo và nỗ lực bền bỉ của đội ngũ giáo viên, học sinh và nhà trường.

Lời khẳng định trong hành trình giảm rác thải nhựa

Không chỉ dừng lại ở quy mô hay số lượng hồ sơ tham dự, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 được Hội đồng Giám khảo và Ban Tổ chức đánh giá là một dấu mốc quan trọng, khẳng định vai trò của nhà trường trong hành trình giảm rác thải nhựa và thúc đẩy lối sống bền vững trong cộng đồng. Kết quả Giải thưởng cho thấy giáo dục môi trường, khi được triển khai bài bản và có định hướng rõ ràng, hoàn toàn có thể trở thành động lực thay đổi nhận thức và hành vi xã hội từ gốc.

Theo Ban Tổ chức, chất lượng hồ sơ dự thi năm 2025 được nâng lên rõ rệt so với các mùa trước. Nhiều trường không chỉ mô tả các hoạt động đơn lẻ mà đã xây dựng được mô hình tổng thể “trường học không rác thải nhựa”, gắn kết giữa quản lý chất thải, đổi mới phương pháp giáo dục và sự tham gia của học sinh, giáo viên, phụ huynh. Một số hồ sơ cho thấy tư duy dài hạn, hướng tới duy trì mô hình sau khi kết thúc Giải thưởng, thay vì chỉ triển khai theo phong trào.

Hội đồng Giám khảo đánh giá cao các sáng kiến tập trung vào thay đổi hành vi bền vững, coi học sinh là trung tâm của quá trình chuyển đổi. Ở nhiều trường, việc giảm rác thải nhựa không chỉ được thực hiện trong khuôn viên nhà trường mà còn lan tỏa ra gia đình và khu dân cư thông qua các chiến dịch truyền thông, hoạt động trải nghiệm và dự án học tập. Những hành vi nhỏ như mang bình nước cá nhân, sử dụng hộp đựng tái sử dụng, phân loại rác tại nguồn dần trở thành thói quen hằng ngày, được củng cố bằng kiến thức khoa học và ý thức trách nhiệm với môi trường.

Một điểm nổi bật khác được Hội đồng Giám khảo ghi nhận là sự linh hoạt trong cách triển khai mô hình ở các cấp học và vùng miền khác nhau. Tại bậc tiểu học, nhiều trường chú trọng giáo dục thông qua trải nghiệm, trò chơi và các hoạt động trực quan, giúp học sinh hình thành nhận thức ban đầu về rác thải nhựa và bảo vệ môi trường. Ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông, các mô hình được nâng lên thành dự án học tập, nghiên cứu khoa học nhỏ hoặc sáng kiến cộng đồng, qua đó rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm và tinh thần công dân môi trường cho học sinh.

Đáng chú ý, bên cạnh các địa phương có điều kiện thuận lợi và nhiều kinh nghiệm triển khai giáo dục môi trường, nhiều trường học tại vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn vẫn đạt kết quả cao. Điều này cho thấy yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nguồn lực vật chất, mà ở sự chủ động, sáng tạo và cam kết của nhà trường, đội ngũ giáo viên và học sinh. Đây chính là giá trị cốt lõi và bền vững mà Giải thưởng mang lại.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai nhiều cam kết quốc tế về giảm ô nhiễm nhựa và phát triển bền vững, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh mà còn đóng vai trò như một nền tảng thử nghiệm và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Những kết quả đạt được trong mùa giải 2025 là cơ sở quan trọng để tiếp tục mở rộng mạng lưới trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam, góp phần đưa thông điệp giảm rác thải nhựa từ trường học lan tỏa mạnh mẽ hơn ra toàn xã hội.