Cả hệ thống chính trị nhà trường vào cuộc
Bước vào sân Trường THPT số 1 Phù Cát (xã Phù Cát, Gia Lai), chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước sân trường rộng hàng ngàn m2 được lát gạch sạch bong không chút rác, đặc biệt là rác thải nhựa. Từng nhóm học sinh tập trung dưới bóng mát của những cây cổ thụ chơi cầu lông trong không gian cực kỳ an toàn về môi trường, tiếng cười nói râm ran.
Cả khoảng sân phía sau nhà trường rộng mênh mông học sinh đang tham gia giờ học quốc phòng tuy chỉ là sân xi măng, nhưng cũng sạch sẽ nhìn đến mát mắt. Bên hông nhà trường được bố trí nhiều góc sinh thái với nhiều cây cảnh do phụ huynh học sinh tặng, sân bóng đá mi ni để học sinh rèn luyện thể lực, một ngôi nhà để học sinh ngồi nghỉ ngơi, trò chuyện sau những giờ học tập căng thẳng.
Theo thầy Trần Ngọc Hải, Hiệu trưởng Trường THPT số 1 Phù Cát, xuyên suốt nhiều năm qua, Trường THPT số 1 Phù Cát luôn quan tâm đến mô hình trường học sinh thái. Trước đây, trên địa bàn tỉnh Bình Định cũ (nay là Gia Lai) đã có cuộc thi của dự án “Giảm thiểu rác thải nhựa tại Việt Nam: Mô hình giáo dục cho các nhà giáo dục” tại đơn vị và cộng đồng do Đại học Auburn (Mỹ) phối hợp với Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành-ICISE (phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai) cùng Sở Khoa học và Công nghệ và Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, Trường THPT số 1 Phù Cát đã đạt giải Nhì trong việc triển khai truyền thông dự án.
Thầy Trần Ngọc Hải, Hiệu trưởng Trường THPT số 1 Phù Cát, nói về mô hình trường học không rác thải nhựa. Ảnh: V.Đ.T.“Năm 2025, nhà trường nhận được công văn của Sở Giáo dục và Đào tạo về việc dự thi Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, ngay sau đó nhà trường đã xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm cụ cho các giáo viên chủ nhiệm tổ hóa-sinh, sử-địa cùng ban chấp hành đoàn trường triển khai thực hiện. Cả hệ thống chính trị của nhà trường đều tham gia, từ cấp ủy chi bộ đến ban giám hiệu nhà trường, đoàn thanh niên và các tổ chuyên môn triển khai đồng bộ. Đặc biệt là được phụ huynh ủng hộ và được toàn thể 1.049 học sinh ngoan ngoãn thực hiện”, Hiệu trưởng Trường THPT số 1 Phù Cát Trần Ngọc Hải chia sẻ.
Điểm sáng của Trường THPT số 1 Phù Cát là học sinh rất hạn chế sử dụng vật dụng nhựa, cả những hội nghị của nhà trường cũng không sử dụng nước uống chai nhựa. Giáo viên làm gương, học sinh noi theo, lâu dần trở thành truyền thống.
Sân trường rộng hàng ngàn m2 được lát gạch sạch bong không chút rác, đặc biệt là rác thải nhựa. Ảnh: V.Đ.T.“Hàng tuần, mỗi thứ Hai chào cờ và những tiết sinh hoạt dưới cờ, nhà trường thường xuyên nhắc nhở học sinh hạn chế sử dụng vật dụng nhựa. Mỗi tháng, nhà trường dành ra một tuần để triển khai giờ ngoại khóa dưới cờ, học sinh toàn trường tham gia theo chủ đề thiết thực. Nhà trường có màn hình Led giao cho học sinh tự lên trình bày để nhân rộng những sáng tạo về mô hình trường học không rác thải nhựa. Từng bộ môn đều tổ chức hoạt động ngoại khóa riêng, trong một năm mỗi bộ môn ít nhất tổ chức một hoạt động ngoại khóa, đó là chưa kể hoạt động của đoàn thanh niên của nhà trường”, thầy Trần Ngọc Hải, hiệu trưởng nhà trường cho hay.
Cũng theo thầy Hải, tại những buổi hoạt động ngoại khóa, học sinh tự đăng ký trình bày giải pháp triển khai mô hình không rác thải nhựa, vệ sinh môi trường, hoạt động này phát huy được tinh thần tích cực của học sinh.
“Tham gia dự thi Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025, nhà trường giao tổ hóa-sinh chủ đạo thực hiện”, thầy Trần Ngọc Hải cho biết thêm.
Học sinh Trường THPT số 1 Phù Cát vui chơi trong không gian cực kỳ an toàn về môi trường. Ảnh: V.Đ.T.Lồng ghép vào những tiết học
Th.S Hóa học Nguyễn Trọng Bảo, tổ trưởng tổ hóa-sinh của Trường THPT số 1 Phù Cát, nối tiếp câu chuyện: Ngay từ đầu năm học, tổ hóa-sinh của nhà trường đã lập kế hoạch, lồng ghép vào công tác giảng dạy việc tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh, để học sinh giảm thiểu sử dụng các vật dụng sẽ thải ra rác thải nhựa làm ảnh hưởng đến môi trường.
Bên cạnh đó, tổ hóa-sinh tham mưu nhà trường xây dựng mô hình phân loại rác thải nhựa. Hiện, Trường THPT số 1 Phù Cát đã áp dụng mô hình “Ngôi nhà xanh” để học sinh phân loại rác thải nhựa, giấy và rác thải hữu cơ khác.
Thầy Nguyễn Trọng Bảo, tổ trưởng tổ hóa-sinh với mô hình “Ngôi nhà xanh” của Trường THPT số 1 Phù Cát. Ảnh: V.Đ.T.“Rác thải là chai nhựa, giấy được học sinh phân loại, nhà trường giao lại cho Đoàn Thanh niên bán ve chai gây quỹ để thực hiện các công trình thanh niên. Về rác thải hữu cơ nhà trường cũng đã có lò thiêu hủy rác ở phía sau, dù lò thiêu hủy chưa được xây dựng bài bản lắm nhưng cũng giúp cho việc thiêu hủy rác hữu cơ được sạch sẽ”, thầy giáo Nguyễn Trọng Bảo cho hay.
Ngoài ra, cũng theo thầy Bảo, việc dọn vệ sinh xung quanh nhà trường cũng được nhà trường rất chú trọng. Sáng nào cũng có tổ học sinh trực quét dọn sân trường sạch sẽ. Tố hóa-sinh cũng đã tham mưu nhà trường xây dựng cảnh quan với nhiều cây xanh, cây cảnh trang trí xung quanh nhà trường. Hàng tuần, nhà trường huy động lực lượng học sinh tình nguyện chăm sóc cảnh quan môi trường.
Đặc biệt, trong các tiết dạy của tổ hóa-sinh, giáo viên xây dựng các dự án để kích thích sáng kiến của học sinh. Ví như môn hóa học có các tiết dạy xử lý, tái chế rác thải nhựa, để học sinh biết sử dụng nguyên liệu là rác thải nhựa làm ra các vật dụng, vật trang trí trong lớp học.
Một trong những trang phục được học sinh Trường THPT số 1 Phù Cát thiết kế từ giấy báo để tham gia chương trình “Thanh niên với môi trường” do nhà trường tổ chức. Ảnh: Nhà trường cung cấp.“Thông qua các dự án ấy, học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, nắm vững kiến thức của các bài học liên quan như vật liệu Polime trong ứng dụng và tác hại của nó. Các em biết Polime gây tác hại nghiêm trọng cho môi trường qua ô nhiễm đất, nước và không khí do khó phân hủy, có thể tồn tại hàng trăm năm; ngăn cản trao đổi oxy làm suy thoái đất; tạo ra vi nhựa xâm nhập chuỗi thức ăn và ảnh hưởng sức khỏe con người, gây bệnh ung thư, bệnh hô hấp, tiêu hóa… Hoặc như môn sinh thì có các bài học liên quan như lên men rác thải để chuyển hóa thành phân bón”, thầy Bảo chia sẻ.
Những giờ sinh hoạt dưới cờ cũng được nhà trường vận dụng để tuyên truyền cho học sinh thấu hiểu tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường, cũng như tác hại của việc xả rác thải nhựa ra môi trường bằng những chủ đề thiết thực. Trong các giờ chào cờ thì có các sinh hoạt như chuyển hóa nội dung tuyên truyền nói không với rác thải nhựa thành những tiểu phẩm, hoặc những chương trình “tuần lễ thời trang”, biểu diễn những trang phục được làm từ rác thải nhựa hoặc giấy loại.
Những bộ trang phục được học sinh Trường THPT số 1 Phù Cát làm từ rác thải nhựa. Ảnh: Nhà trường cung cấp.“Từ những tấm nhựa là rác thải và giấy loại, các em đã thiết kế thành những trang phục rất đẹp, hiện đại và hấp dẫn. Những chương trình này vừa kích thích sự sáng tạo của các em vừa nâng cao ý thức về sự tác hại của rác thải nhựa”, thầy giáo Nguyễn Trọng Bảo cho biết.
“Trong bối cảnh cộng đồng xã hội còn sử dụng vật dụng là đồ nhựa khá phổ biến thì học sinh của nhà trường không thể nói không tuyệt đối với vật dụng đồ nhựa. Ví như mỗi sáng các em mua bánh mì hoặc gói xôi được bọc trong bì nhựa các em cũng phải sử dụng. Thế nhưng sau khi sử dụng các em biết phân loại, bỏ vào đúng nơi quy định để còn biến chúng thành lợi ích cho nhà trường”, thầy giáo Nguyễn Trọng Bảo chia sẻ.
Vũ Đình Thung